28 địa điểm du lịch Hà Nam đáng khám phá theo từng khu vực

Nhắc đến địa điểm du lịch Hà Nam, nhiều người nghĩ ngay tới khu du lịch Tam Chúc, chùa Bà Đanh hay chùa Địa Tạng Phi Lai Tự. Nhưng vùng đất này còn có Hang Luồn - Ao Dong, những ngôi đền cổ, làng trống Đọi Tam, làng lụa Nha Xá và làng Nhân Hậu gắn với tác phẩm Chí Phèo của nhà văn Nam Cao.

Các địa danh nằm ở nhiều khu vực khác nhau, có nơi là một quần thể gồm nhiều công trình, có nơi là làng nghề đang hoạt động hoặc thắng cảnh thiên nhiên cần kiểm tra điều kiện tham quan. Danh sách dưới đây giúp bạn khám phá 28 địa danh, công trình và trải nghiệm tiêu biểu của vùng Hà Nam cũ, đồng thời lựa chọn những điểm phù hợp với thời gian và sở thích thay vì cố gắng đi hết trong một chuyến.

Để dễ theo dõi, 28 địa danh, công trình và trải nghiệm được nhóm thành 18 cụm nội dung theo khu vực. Những địa điểm nằm trong cùng một quần thể hoặc có liên hệ trực tiếp được giới thiệu chung để tránh trùng lặp và giúp bạn thuận tiện khi lên kế hoạch tham quan.

Vùng Hà Nam cũ nổi bật với cảnh quan núi đá, các di tích tâm linh và những làng nghề lâu đời.

Hà Nam nay thuộc tỉnh nào và nên chọn địa điểm tham quan ra sao?

Hà Nam nay thuộc tỉnh nào sau sáp nhập?

Hà Nam hiện không còn là tỉnh độc lập. Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình được hợp nhất thành tỉnh Ninh Bình. Hệ thống xã, phường mới chính thức hoạt động từ ngày 01/07/2025.

Vì thế, khi tìm đường đến chùa Tam Chúc, làng trống Đọi Tam hoặc nhà Bá Kiến, bạn có thể gặp hai cách ghi địa chỉ: địa chỉ thuộc tỉnh Hà Nam trước đây và địa chỉ mới thuộc tỉnh Ninh Bình. Tên gọi du lịch Hà Nam vẫn hữu ích khi nhắc tới vùng đất, các di tích và nét văn hóa quen thuộc, nhưng địa chỉ hành chính cần dùng thông tin mới.

Nên ưu tiên điểm tâm linh, thắng cảnh hay làng nghề?

Nếu chưa biết Hà Nam có gì chơi, hãy bắt đầu bằng loại trải nghiệm bạn yêu thích. Mỗi nhóm địa điểm có nét riêng và không phải nhóm nào cũng phù hợp với cùng một lịch trình.

Nếu đi trong một ngày, bạn nên chọn một khu vực chính và chỉ kết hợp thêm điểm gần đó khi đã kiểm tra cung đường. Với gia đình có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi, cần cân nhắc đoạn đi bộ, bậc đá, thời tiết và khả năng tiếp cận thực tế.

Khu vực Tam Chúc – Kim Bảng: Những điểm tham quan tâm linh nổi bật

Tam Chúc và khu vực Kim Bảng cũ tập trung nhiều địa điểm du lịch tâm linh được biết đến rộng rãi. Điểm hấp dẫn ở đây là sự kết hợp giữa công trình thờ tự, núi đá vôi, hồ nước và những dấu tích văn hóa lâu đời.

Khu du lịch Tam Chúc và chùa Tam Chúc

Khu du lịch Tam Chúc thuộc phường Tam Chúc, tỉnh Ninh Bình, tại khu vực Ba Sao và Khả Phong trước đây. Đây là quần thể danh thắng tâm linh nổi bật với hồ nước rộng, những dãy núi đá vôi và các công trình kiến trúc Phật giáo.

Cần phân biệt khu du lịch Tam Chúc là toàn bộ quần thể cảnh quan, công trình và dịch vụ, còn chùa Tam Chúc là khu vực tâm linh nằm bên trong. Các công trình được nhiều du khách tìm hiểu gồm điện Tam Thế, điện Pháp Chủ, điện Quan Âm, vườn cột kinh và chùa Ngọc.

Đến Tam Chúc, bạn có thể dành thời gian vãn cảnh hồ, quan sát những công trình kiến trúc và tìm hiểu không gian sinh hoạt Phật giáo. Khu du lịch có các phương án dịch vụ bằng du thuyền và xe điện, với nội dung, tuyến phục vụ và giá khác nhau theo sản phẩm được lựa chọn. Không nên mặc định mọi gói đều bao gồm toàn bộ phương tiện và điểm tham quan.

Tam Chúc phù hợp với người thích hành hương, ngắm cảnh hoặc muốn lựa chọn một địa điểm chính cho chuyến đi ngắn. Tuy nhiên, khuôn viên rộng nên bạn cần cân nhắc thời gian đi bộ, tuyến xe điện và lịch trình nếu đi cùng người lớn tuổi.

Địa chỉ hiện hành: Phường Tam Chúc, tỉnh Ninh Bình (khu vực thị xã Kim Bảng, tỉnh Hà Nam trước đây).

Nếu quan tâm các hành trình gắn với đền chùa và hoạt động chiêm bái, bạn có thể tìm hiểu thêm về du lịch hành hương để lựa chọn loại hình chuyến đi phù hợp.

Những công trình Phật giáo nằm bên hồ nước là điểm nhấn trong quần thể du lịch Tam Chúc.

Chùa Bà Đanh và núi Ngọc

Chùa Bà Đanh là ngôi chùa cổ nằm bên sông Đáy, thuộc khu vực Ngọc Sơn trước đây, nay thuộc phường Kim Bảng, tỉnh Ninh Bình. Ngôi chùa được biết đến qua câu nói dân gian về sự vắng vẻ, đồng thời mang giá trị kiến trúc và tín ngưỡng của cư dân địa phương.

Không gian chùa có những công trình thờ tự, sân chùa và cảnh quan ven sông tạo cảm giác tách khỏi nhịp sống đô thị. Khi đến đây, du khách có thể tìm hiểu lịch sử di tích, quan sát kiến trúc truyền thống và tham quan trong không khí trang nghiêm.

Gần chùa là núi Ngọc, một ngọn núi đá vôi gắn với cảnh quan khu vực. Vì vậy, chùa Bà Đanh và núi Ngọc nên được tìm hiểu như một cụm thắng cảnh, thay vì coi là hai điểm xa nhau cần tổ chức hai chặng di chuyển riêng biệt.

Địa chỉ hiện hành: Khu vực Ngọc Sơn cũ, phường Kim Bảng, tỉnh Ninh Bình.

Nếu muốn đi lên các khu vực cao hoặc khám phá đường mòn gần núi Ngọc, bạn nên hỏi đơn vị quản lý và kiểm tra lối đi. Không tự ý cắm trại hay vào những đoạn chưa rõ điều kiện an toàn.

Hang Luồn, Bát Cảnh Sơn và cụm Đền Trúc – Núi Cấm có gì đáng khám phá?

Ở khu vực phía tây vùng Phủ Lý và Kim Bảng cũ, du khách có thể tìm thấy những thắng cảnh núi đá vôi, hang nước và quần thể di tích cổ. Một số địa danh từng được liệt kê riêng trong các danh sách du lịch thực chất thuộc cùng khu thắng cảnh.

Hang Luồn – Ao Dong: Cảnh quan hồ nước và hang đá

Hang Luồn - Ao Dong nằm ở thôn Bút Phong, phường Lý Thường Kiệt, tỉnh Ninh Bình, thuộc xã Liên Sơn, huyện Kim Bảng cũ. Khu vực này nổi bật với những dãy núi đá vôi bao quanh mặt nước, tạo thành khung cảnh thiên nhiên tương đối khép kín.

Hang Luồn được biết đến với không gian hang đá có nhũ đá tự nhiên, trong khi Ao Dong góp phần tạo nên vẻ đẹp sơn thủy của cả khu vực. Ánh sáng đi vào hang và sự thay đổi của mực nước khiến cảnh quan có những nét khác nhau theo điều kiện thực tế.

Đây là lựa chọn đáng tìm hiểu đối với người thích khám phá thiên nhiên, đặc biệt nếu muốn bổ sung một thắng cảnh ngoài đền chùa trong chuyến đi Hà Nam. Một số tài liệu du lịch giới thiệu trải nghiệm đi thuyền, nhưng giá dịch vụ, tình trạng khai thác và khả năng vào hang theo đường thủy cần được xác nhận trước chuyến đi.

Địa chỉ hiện hành: Thôn Bút Phong, phường Lý Thường Kiệt, tỉnh Ninh Bình.

Không tự chèo thuyền vào hang hoặc tiếp cận những khu vực nước sâu, vách đá khi chưa có hướng dẫn và trang bị an toàn phù hợp.

Hang Luồn - Ao Dong nổi bật với mặt nước được bao quanh bởi các dãy núi đá vôi và hệ thống hang tự nhiên.

Bát Cảnh Sơn, chùa Ông và chùa Tam Giáo

Bát Cảnh Sơn là quần thể danh thắng gắn với những ngôi chùa cổ tại khu vực Tượng Lĩnh trước đây, nay thuộc phường Nguyễn Úy, tỉnh Ninh Bình. Theo tư liệu văn hóa địa phương, khu vực này từng có tám ngôi chùa được bố trí trên các ngọn núi, tạo nên không gian tín ngưỡng và cảnh quan đặc sắc.

Trong quần thể, chùa Ông, còn gọi là chùa Tiên Ông hoặc đền Tiên Ông, nằm tại núi Tượng Lĩnh. Nơi đây gắn với tín ngưỡng thờ Đức Thánh Tiên Ông và có cảnh quan núi đá, cây xanh, sông nước. Chùa Tam Giáo cũng là một di tích quan trọng, gắn với tư tưởng dung hòa Phật giáo, Đạo giáo và Nho giáo trong truyền thống văn hóa Việt Nam.

Không phải toàn bộ các ngôi chùa cổ trong Bát Cảnh Sơn đều còn nguyên vẹn. Nhiều công trình đã thay đổi hoặc chỉ còn dấu tích qua thời gian. Vì vậy, chuyến tham quan phù hợp hơn với người muốn tìm hiểu di sản và thưởng ngoạn cảnh quan, thay vì kỳ vọng có đầy đủ tám ngôi chùa nguyên trạng.

Địa chỉ hiện hành: Khu vực Tượng Lĩnh cũ, phường Nguyễn Úy, tỉnh Ninh Bình.

Nếu muốn tiếp cận các di tích trên sườn núi, hãy kiểm tra lối đi và dành thời gian phù hợp; không nên mặc định mọi dấu tích cổ đều có đường tham quan thuận tiện.

Bát Cảnh Sơn là quần thể danh thắng gắn với các ngôi chùa cổ, trong đó có chùa Ông và chùa Tam Giáo.

Đền Trúc, Ngũ Động Thi Sơn và núi Cấm

Đền Trúc, Ngũ Động Thi Sơn và núi Cấm thuộc cùng một khu thắng cảnh tại phường Lý Thường Kiệt, tỉnh Ninh Bình, ở khu vực Thi Sơn cũ. Cách tìm hiểu theo cụm sẽ giúp bạn hình dung chính xác hơn mối liên hệ giữa công trình tâm linh và cảnh quan núi đá.

Đền Trúc nằm gần chân núi Cấm, gắn với việc thờ danh tướng Lý Thường Kiệt và những sinh hoạt văn hóa dân gian tại vùng Quyển Sơn. Khung cảnh cây cối và không gian đền tạo nên sự kết hợp giữa di tích lịch sử với cảnh quan thiên nhiên.

Ngũ Động Thi Sơn, còn được gọi là Ngũ Động Sơn, là hệ thống hang động trong núi Cấm. Tên gọi Ngũ Động gắn với năm hang động thông nhau, không phải tên của năm ngọn núi riêng biệt. Trong hang có những dạng thạch nhũ tự nhiên và các khoang đá với đặc điểm khác nhau.

Nếu yêu thích thiên nhiên kết hợp lịch sử, bạn có thể tìm hiểu cụm Đền Trúc - Ngũ Động Sơn thay vì tách thành nhiều điểm tham quan không liên quan. Đường lên núi và việc vào hang cần phụ thuộc tình trạng khai thác, thời tiết và hướng dẫn tại chỗ.

Địa chỉ hiện hành: Khu vực Thi Sơn, Quyển Sơn cũ, phường Lý Thường Kiệt, tỉnh Ninh Bình.

Vùng Thanh Liêm cũ: Chùa thanh tịnh, hang động và làng nghề

Thanh Liêm cũ có những ngôi chùa được nhiều người tìm đến vãn cảnh, các núi đá và hang động gắn với lịch sử địa phương. Đây cũng là khu vực có làng nghề thủ công lâu đời. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận từng địa danh không giống nhau.

Chùa Địa Tạng Phi Lai Tự

Chùa Địa Tạng Phi Lai Tự tọa lạc tại thôn Ninh Trung, khu vực Liêm Sơn cũ, nay thuộc xã Thanh Bình, tỉnh Ninh Bình. Ngôi chùa gây ấn tượng bởi không gian kiến trúc mang nét truyền thống, nằm giữa cảnh quan đồi núi và cây xanh.

Một điểm dễ nhận ra trong khuôn viên là khoảng sân trải sỏi trắng cùng cách bố trí cây cảnh, lối đi và các công trình thờ tự. Tổng thể tạo cảm giác nhẹ nhàng, phù hợp cho việc vãn cảnh, tìm hiểu văn hóa Phật giáo và dành thời gian tĩnh tâm.

Địa Tạng Phi Lai Tự không chỉ là nơi tham quan chụp ảnh mà còn là không gian sinh hoạt tôn giáo. Khi ghé thăm, bạn nên chọn trang phục lịch sự, nói chuyện vừa đủ nghe, hạn chế làm ảnh hưởng đến người đang lễ Phật hoặc tu tập và tuân theo hướng dẫn tại chùa.

Địa chỉ hiện hành: Thôn Ninh Trung, xã Thanh Bình, tỉnh Ninh Bình.

Không gian sân sỏi trắng và kiến trúc truyền thống tạo nên nét đặc trưng của chùa Địa Tạng Phi Lai Tự.

Kẽm Trống và cảnh quan sông Đáy

Kẽm Trống là thắng cảnh gắn với núi đá và dòng sông Đáy, nằm tại khu vực giáp ranh Hà Nam và Ninh Bình trước đây. Phía Thanh Hải, Thanh Liêm cũ hiện thuộc xã Thanh Lâm, tỉnh Ninh Bình.

Vẻ đẹp của Kẽm Trống đến từ thế núi và dòng sông uốn lượn qua cảnh quan đá vôi, tạo nên khung cảnh được nhắc đến trong văn học, thơ ca. Đây là điểm phù hợp với người quan tâm thắng cảnh tự nhiên và dấu ấn văn hóa vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Sông Đáy là một phần của không gian thắng cảnh nhưng không phải một địa điểm du lịch có chung cổng vào, giờ hoạt động hoặc dịch vụ tham quan trên toàn tuyến. Vì vậy, bạn nên xác định rõ vị trí muốn ngắm cảnh và đường tiếp cận thay vì chỉ tìm địa chỉ chung của sông Đáy.

Vị trí tham khảo: Khu vực Kẽm Trống, phía Thanh Hải cũ nay thuộc xã Thanh Lâm, tỉnh Ninh Bình.

Hiện chưa có đủ căn cứ để khẳng định luôn có dịch vụ thuyền du lịch tại đây. Không nên chủ động xuống thuyền hoặc tiếp cận bờ sông nguy hiểm chỉ dựa trên mô tả trong những bài giới thiệu cũ.

Thắng cảnh Kẽm Trống nổi bật với sự kết hợp giữa núi đá, dòng sông Đáy và cảnh quan tự nhiên ven bờ.

Động Phúc Long và núi Chùa thôn Châu

Động Phúc Long gắn với khu vực núi Chùa, thuộc vùng Kiện Khê cũ, nay là phường Châu Sơn, tỉnh Ninh Bình. Khu vực có cảnh quan núi đá vôi, hang động tự nhiên và những dấu tích tín ngưỡng địa phương.

Núi Chùa nổi bật bởi các khối đá có hình dạng khác nhau, trong khi động Phúc Long được biết đến với những dạng thạch nhũ hình thành trong môi trường hang đá. Cảnh quan và các công trình thờ tự khiến khu vực này có giá trị cả về thiên nhiên lẫn văn hóa.

Trong các danh sách du lịch cũ, động Phúc Long và núi Chùa thôn Châu thường được tách thành hai địa danh. Tuy nhiên, chúng có quan hệ trực tiếp về không gian, nên cần xem như một cụm khi tìm hiểu đường đi và khả năng tham quan.

Vị trí: Khu vực Kiện Khê cũ, phường Châu Sơn, tỉnh Ninh Bình.

Trước khi đến, bạn nên xác nhận với địa phương về lối vào, tình trạng đường và việc tham quan hang động. Không tự khám phá hang hoặc leo lên các vách đá khi chưa rõ điều kiện an toàn.

Làng thêu ren Thanh Hà

Làng thêu ren Thanh Hà là một trong những địa danh làng nghề của vùng Thanh Liêm cũ, nay thuộc xã Liêm Hà, tỉnh Ninh Bình. Nghề thêu ren gắn với sự khéo léo của người thợ qua nhiều công đoạn tạo hình, lựa chọn màu sắc và hoàn thiện sản phẩm.

Các sản phẩm thêu có thể sử dụng trong trang trí nội thất, đồ lưu niệm và nhiều mục đích khác. Giá trị của làng nghề không chỉ nằm ở thành phẩm mà còn ở kỹ năng, sự kiên nhẫn và kinh nghiệm được truyền qua các thế hệ.

Nếu quan tâm đến nghề thêu, bạn có thể tìm hiểu các cơ sở sản xuất và sản phẩm thủ công địa phương. Tuy nhiên, đây là làng nghề chứ không phải khu du lịch có chương trình trải nghiệm thống nhất; việc vào xưởng, xem quy trình hoặc mua hàng trực tiếp cần được cơ sở đồng ý.

Địa chỉ hiện hành: Khu vực Thanh Hà cũ, xã Liêm Hà, tỉnh Ninh Bình.

Nghề thêu ren Thanh Hà lưu giữ những kỹ thuật thủ công đòi hỏi sự tỉ mỉ và khéo léo.

Chùa Phật Quang

Chùa Phật Quang nằm tại khu vực Thanh Phong cũ, nay thuộc xã Tân Thanh, tỉnh Ninh Bình. Đây là một địa điểm tâm linh có cảnh quan xanh và kiến trúc được tu bổ, kiến tạo nhằm phục vụ sinh hoạt Phật giáo.

Theo thông tin của cơ quan xúc tiến du lịch địa phương, ngôi chùa có quá trình trùng tu và xây dựng lại trên nền chùa cũ, với sự đóng góp của Đại đức Thích Thiên Ân. Không gian chùa kết hợp những công trình thờ tự, sân vườn và cây xanh, phù hợp với người muốn tham quan nhẹ nhàng.

Khi đến chùa, bạn nên dành thời gian quan sát các chi tiết kiến trúc và tôn trọng quy định của nơi thờ tự. Nếu đi theo nhóm đông hoặc muốn tìm hiểu chuyên sâu, nên liên hệ trước thay vì mặc định chùa luôn có người hướng dẫn.

Địa chỉ hiện hành: Xã Tân Thanh, tỉnh Ninh Bình (khu vực Thanh Phong cũ).

Vùng Duy Tiên cũ: Những làng nghề truyền thống và di tích văn hóa

Không chỉ có những ngôi chùa nổi tiếng, vùng Duy Tiên cũ còn lưu giữ nhiều làng nghề với sản phẩm truyền thống đặc trưng. Đây là nhóm địa điểm phù hợp với người muốn tìm hiểu văn hóa địa phương, kết hợp xem di tích và mua những món quà thủ công có nguồn gốc rõ ràng.

Làng trống Đọi Tam và chùa Long Đọi Sơn

Làng trống Đọi Tam nằm tại khu vực Đọi Sơn cũ, nay thuộc phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình. Làng nghề nổi tiếng với kỹ thuật làm trống truyền thống, từ những chiếc trống nhỏ đến trống sử dụng trong đình, chùa và hoạt động văn hóa.

Để hoàn thiện một chiếc trống, người thợ phải thực hiện nhiều công đoạn như xử lý da, tạo tang trống và bưng mặt trống. Mỗi công đoạn ảnh hưởng đến độ bền, hình dáng và âm thanh của sản phẩm. Những chiếc trống thành phẩm thể hiện tay nghề cũng như kinh nghiệm tích lũy của người làm nghề.

Cũng tại khu vực núi Đọi là chùa Long Đọi Sơn, một di tích có dấu ấn quan trọng từ thời Lý. Ngôi chùa gắn với bia Sùng Thiện Diên Linh, hiện vật có giá trị lịch sử, văn hóa và được công nhận là Bảo vật quốc gia. Đây là lý do chùa Long Đọi Sơn đáng tìm hiểu không chỉ dưới góc độ hành hương mà còn về lịch sử và nghệ thuật cổ.

Hai địa danh có thể được tìm hiểu trong cùng khu vực, nhưng làng trống và chùa Long Đọi Sơn có tính chất tham quan khác nhau. Làng nghề là không gian sản xuất, còn chùa là di tích và nơi sinh hoạt tín ngưỡng. Nếu muốn quan sát thợ làm trống, bạn nên liên hệ cơ sở phù hợp trước chuyến đi.

Địa chỉ hiện hành: Khu vực Đọi Tam, Đọi Sơn cũ, phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình.

Nghề làm trống Đọi Tam nổi bật với những công đoạn chế tác và trang trí đòi hỏi kinh nghiệm của người thợ.

Làng dệt lụa Nha Xá

Làng lụa Nha Xá nằm gần khu vực cầu Yên Lệnh, nay thuộc phường Duy Tân, tỉnh Ninh Bình. Đây là làng nghề truyền thống gắn với nghề dệt lụa tơ tằm, được biết đến qua những sản phẩm vải lụa có nhiều màu sắc, hoa văn và cách hoàn thiện khác nhau.

Từ nguyên liệu sợi tơ, người làm nghề phải trải qua các công đoạn dệt, xử lý và hoàn thiện để tạo ra những tấm lụa dùng trong may mặc, khăn choàng hoặc các sản phẩm khác. Ngày nay, máy móc được sử dụng trong một số khâu sản xuất nhưng kinh nghiệm lựa chọn nguyên liệu và kiểm soát thành phẩm vẫn giữ vai trò quan trọng.

Đến Nha Xá, bạn có thể tìm hiểu sản phẩm lụa và câu chuyện phát triển của làng nghề. Nếu muốn vào xưởng quan sát quy trình sản xuất, cần liên hệ trước vì các cơ sở không nhất thiết tổ chức dịch vụ đón khách thường xuyên.

Địa chỉ hiện hành: Tổ dân phố Nha Xá, phường Duy Tân, tỉnh Ninh Bình.

Làng lụa Nha Xá lưu giữ nghề dệt truyền thống và phát triển các sản phẩm lụa phục vụ đời sống hiện đại.

Làng mây tre đan Ngọc Động

Làng mây tre đan Ngọc Động thuộc tổ dân phố Ngọc Động, phường Duy Hà, tỉnh Ninh Bình. Đây là làng nghề đã trải qua nhiều thế hệ phát triển, gắn với việc sử dụng các vật liệu như mây, tre để tạo ra sản phẩm phục vụ sinh hoạt và trang trí.

Sản phẩm mây tre đan thể hiện kỹ năng lựa chọn nguyên liệu, tạo khung, đan và hoàn thiện bề mặt. Từ những vật dụng đơn giản đến sản phẩm có kiểu dáng cầu kỳ hơn, mỗi công đoạn đòi hỏi sự khéo léo và tính toán để bảo đảm hình dáng, độ bền.

Thông tin địa phương năm 2026 cho thấy nghề mây tre đan Ngọc Động vẫn được duy trì và phát triển. Nếu yêu thích đồ thủ công, bạn có thể tìm hiểu sản phẩm, phương pháp chế tác và câu chuyện giữ nghề. Việc vào xưởng hoặc mua trực tiếp cần tùy theo hoạt động của từng cơ sở.

Địa chỉ hiện hành: Tổ dân phố Ngọc Động, phường Duy Hà, tỉnh Ninh Bình.

Đền Lảnh Giang

Đền Lảnh Giang nằm tại tổ dân phố Yên Lạc, phường Duy Tân, tỉnh Ninh Bình. Ngôi đền là di tích lịch sử - văn hóa gắn với tín ngưỡng thờ các vị thủy thần, những nhân vật trong truyền thuyết thời Hùng Vương và các hình thức sinh hoạt tâm linh của người dân vùng sông nước.

Điểm đáng tìm hiểu ở Đền Lảnh Giang không chỉ là kiến trúc đền mà còn là hệ thống nghi lễ, lễ rước và những hoạt động văn hóa truyền thống được tổ chức vào mùa lễ hội. Đây là dịp để tìm hiểu cách cộng đồng địa phương gìn giữ tín ngưỡng qua nhiều thế hệ.

Lễ hội Đền Lảnh Giang năm 2026 được chính quyền phường Duy Tân tổ chức với các hoạt động nghi lễ và sinh hoạt cộng đồng trong tháng Sáu âm lịch. Tuy nhiên, thời gian và chương trình cụ thể cần được kiểm tra theo từng năm, không nên áp dụng nguyên lịch năm 2026 cho những chuyến đi sau này.

Địa chỉ hiện hành: Tổ dân phố Yên Lạc, phường Duy Tân, tỉnh Ninh Bình.

Đình đá Tiên Phong

Đình đá Tiên Phong nằm ở khu vực thôn An Mông, nay thuộc phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình. Công trình được biết đến với những cấu kiện và chi tiết chạm khắc bằng đá, thể hiện dấu ấn nghệ thuật kiến trúc đình làng truyền thống.

Ngôi đình gắn với tín ngưỡng thờ Nguyệt Nga, nhân vật trong truyền thuyết về thời Hai Bà Trưng, đồng thời có liên hệ với nghề trồng dâu nuôi tằm của cư dân địa phương. Khi tìm hiểu di tích, bạn sẽ thấy sự kết hợp giữa tín ngưỡng dân gian, văn hóa nghề nghiệp và kỹ thuật xây dựng của người xưa.

Đình đá Tiên Phong phù hợp với người quan tâm kiến trúc cổ và lịch sử địa phương. Những câu chuyện về Nguyệt Nga nên được hiểu trong bối cảnh truyền tích, không đồng nhất mọi chi tiết với sự kiện lịch sử đã được chứng minh.

Địa chỉ hiện hành: Khu vực An Mông, phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình.

Vùng Lý Nhân cũ: Dấu ấn văn học, ẩm thực và những ngôi đền cổ

Lý Nhân cũ là vùng đất có nhiều dấu ấn văn hóa đặc biệt. Bên cạnh các di tích đền thờ, nơi đây còn có làng Nhân Hậu gắn với nhà văn Nam Cao và nghề kho cá truyền thống, tạo nên những trải nghiệm khác biệt so với các điểm du lịch tâm linh.

Nhà Bá Kiến và làng cá kho Vũ Đại

Nhà Bá Kiến là địa danh quen thuộc với những người yêu văn học Việt Nam, nằm tại làng Nhân Hậu, khu vực Hòa Hậu cũ, nay thuộc xã Nam Lý, tỉnh Ninh Bình. Ngôi nhà cổ thường được giới thiệu trong mối liên hệ với nguyên mẫu nhân vật Bá Kiến trong tác phẩm Chí Phèo của nhà văn Nam Cao.

Đến đây, người quan tâm văn học có thể tìm hiểu kiến trúc nhà ở truyền thống của vùng đồng bằng Bắc Bộ và bối cảnh văn hóa, xã hội được phản ánh qua các sáng tác của Nam Cao. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa nhân vật Bá Kiến trong tác phẩm văn học, nguyên mẫu ngoài đời và công trình nhà cổ còn lại ngày nay.

Cũng tại làng Nhân Hậu là nghề kho cá làng Vũ Đại, một nét văn hóa ẩm thực địa phương. Những niêu cá kho thường được chế biến qua nhiều công đoạn: lựa chọn nguyên liệu, nêm gia vị, xếp cá vào niêu và kho trong thời gian dài để tạo hương vị đậm đà.

Nếu muốn tìm hiểu nghề kho cá hoặc mua sản phẩm làm quà, bạn nên chọn cơ sở có thông tin rõ ràng và hỏi trước về thời gian chế biến, cách bảo quản, vận chuyển. Không phải mọi hộ sản xuất đều nhận khách đến xem bếp kho hoặc tổ chức hoạt động trải nghiệm.

Địa chỉ hiện hành: Làng Nhân Hậu, xã Nam Lý, tỉnh Ninh Bình.

Nghề kho cá làng Nhân Hậu, thường được gọi là cá kho làng Vũ Đại, nổi bật với phương pháp chế biến bằng niêu truyền thống.

Đền Vũ Điện – Đền Bà Vũ

Đền Vũ Điện, còn được gọi là Đền Bà Vũ, nằm tại khu vực Vũ Điện, Chân Lý cũ, nay thuộc xã Bắc Lý, tỉnh Ninh Bình. Đây là địa danh gắn với truyền tích về Vũ Thị Thiết, nhân vật được biết đến qua tác phẩm Chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ.

Không gian đền mang dấu ấn kiến trúc tín ngưỡng Bắc Bộ, với các công trình thờ tự và cảnh quan ven sông. Giá trị của địa điểm không chỉ ở kiến trúc mà còn ở câu chuyện văn học phản ánh số phận người phụ nữ và những quan niệm xã hội trong quá khứ.

Đây là điểm phù hợp với người thích tìm hiểu văn học trung đại và tín ngưỡng dân gian. Khi giới thiệu câu chuyện Vũ Thị Thiết, cần phân biệt yếu tố truyền kỳ trong tác phẩm với những dữ kiện lịch sử có hồ sơ xác thực.

Địa chỉ hiện hành: Khu vực Vũ Điện, xã Bắc Lý, tỉnh Ninh Bình.

Đền Trần Thương

Đền Trần Thương thuộc xã Trần Thương, tỉnh Ninh Bình, là di tích nổi tiếng gắn với việc thờ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Đền có giá trị lịch sử, kiến trúc và văn hóa tín ngưỡng đối với cộng đồng cư dân địa phương.

Theo tư liệu về di tích, địa danh Trần Thương gắn với khu vực kho lương trong thời Trần. Những công trình thờ tự, hiện vật và các hoạt động tưởng niệm tại đền giúp người tham quan tìm hiểu thêm về truyền thống tôn vinh anh hùng dân tộc.

Đền Trần Thương được biết đến với các hoạt động lễ hội và nghi lễ vào những thời điểm trong năm, đặc biệt dịp tưởng niệm Đức Thánh Trần trong tháng Tám âm lịch. Nếu muốn tham dự lễ hội hoặc nghi thức đặc biệt, bạn cần kiểm tra kế hoạch tổ chức của năm đi thay vì dựa hoàn toàn vào lịch các năm trước.

Địa chỉ hiện hành: Thôn Trần Thương, xã Trần Thương, tỉnh Ninh Bình.

Những điều cần kiểm tra trước khi đi tham quan các địa điểm Hà Nam

Biết tên điểm đến mới là bước đầu. Để chuyến khám phá thuận lợi, bạn còn cần chọn tuyến tham quan hợp lý, kiểm tra dịch vụ và cân nhắc thời tiết. Đặc biệt, những điểm du lịch thiên nhiên, di tích nhỏ và làng nghề không hoạt động theo cùng một cách.

Có thể khám phá những điểm nào trong một ngày từ Hà Nội?

Hà Nam cũ nằm ở phía nam Hà Nội và có thể tiếp cận bằng phương tiện đường bộ. Ga Phủ Lý cũng nằm trên tuyến đường sắt Bắc - Nam, nhưng việc chọn tàu cần dựa trên lịch dừng thực tế của từng chuyến.

Với du lịch Hà Nam 1 ngày, bạn nên chọn một cụm chính thay vì cố đi qua tất cả các khu vực. Những nhóm dưới đây là gợi ý để bắt đầu tìm hiểu, không phải lịch trình cố định hoặc bảo đảm có thể tham quan hết các điểm trong thời gian nêu ra.

Bạn nên tính thêm thời gian di chuyển giữa các điểm, ăn uống và nghỉ ngơi. Các điểm chùa, núi có bậc đá hoặc đường đi bộ cần nhiều thời gian hơn đối với gia đình có trẻ nhỏ hay người cao tuổi.

Nếu đi phương tiện công cộng, hãy xác nhận bến xe, ga, điểm xuống và phương án di chuyển chặng cuối. Lịch tàu, thời gian chạy và giá xe có thể thay đổi theo ngày, nên không dùng những mức giá cũ như thông tin hiện hành.

Cần kiểm tra giá vé, giờ tham quan và dịch vụ nào?

Không phải mọi địa điểm trong danh sách đều hoạt động như một khu du lịch bán vé. Tam Chúc có đơn vị vận hành dịch vụ, trong khi nhiều đình, đền, chùa và làng nghề có cách tổ chức tham quan khác nhau.

• Với Tam Chúc: kiểm tra gói du thuyền, xe điện, điểm lên xuống, phạm vi dịch vụ và điều kiện áp dụng theo ngày tham quan.
• Với Hang Luồn, Ngũ Động Sơn và động Phúc Long: hỏi về đường vào, giờ đón khách, hướng dẫn an toàn và khả năng tham quan hang.
• Với các chùa, đền: xác nhận giờ tiếp khách nếu đi sớm, muộn hoặc đúng dịp có nghi lễ.
• Với làng nghề: liên hệ từng cơ sở nếu muốn xem sản xuất, thực hành hoặc mua số lượng lớn.
• Với các điểm ven sông và núi: theo dõi thời tiết, tránh những khu vực chưa có lối đi an toàn hoặc chưa được phép tiếp cận.

Một số cổng thông tin du lịch có hiển thị giờ tham quan dự kiến, nhưng các mốc này không thay thế thông báo vận hành thực tế của ban quản lý hoặc cơ sở khai thác. Tương tự, giá vé từng được công bố ở thời điểm trước chưa chắc còn áp dụng cho ngày bạn đến.

Thời điểm nào phù hợp để đi chùa, thăm làng nghề hoặc khám phá thiên nhiên?

Với những địa điểm tâm linh, mùa xuân và các dịp lễ hội thường là thời gian được nhiều du khách quan tâm. Đây là cơ hội tìm hiểu nghi lễ, văn hóa truyền thống nhưng đồng thời có thể xuất hiện tình trạng đông khách, nhất là vào những ngày chính hội.

Nếu muốn vãn cảnh yên tĩnh, bạn có thể cân nhắc những ngày thường, tránh giờ cao điểm và tìm hiểu trước lịch tổ chức hoạt động tại chùa, đền. Với làng nghề, ngày sản xuất và lịch làm việc của từng cơ sở quan trọng hơn việc lựa chọn một mùa du lịch cố định.

Các điểm thiên nhiên như Hang Luồn, Kẽm Trống hoặc những khu vực có hang động nên được lựa chọn dựa trên điều kiện thời tiết thực tế. Khi có mưa lớn, đường trơn, mực nước thay đổi hoặc cảnh báo mất an toàn, cần điều chỉnh kế hoạch thay vì cố thực hiện hoạt động ngoài trời.

Nếu dự định tham dự lễ hội Đền Lảnh Giang, Đền Trúc hoặc Đền Trần Thương, bạn cần xem lịch tổ chức chính thức của năm đi. Ngày lễ âm lịch, lễ khai hội và thời gian các hoạt động văn hóa không phải lúc nào cũng trùng nhau.

Từ những ngôi chùa nằm giữa núi đá đến các làng nghề và di tích gắn với lịch sử, văn học, vùng Hà Nam cũ mang đến nhiều lựa chọn khám phá. Điều quan trọng là hiểu đặc trưng của từng địa danh, chọn nhóm điểm phù hợp và kiểm tra điều kiện tiếp cận trước chuyến đi.

Nếu muốn tham khảo hình thức du lịch có đơn vị tổ chức thay vì tự sắp xếp tất cả các chặng di chuyển, bạn có thể xem trang du lịch Hà Nam của Du Lịch Việt để kiểm tra những hành trình và sản phẩm thực tế đang được cung cấp tại thời điểm tìm kiếm.